SAŽETAK
    Retrospektivnom analizom ispitivana je učestalost akutnog infarkta miokarda prema polu i starosnoj strukturi bolesnika. Obuhvaćeno je 192 bolesnika (123 muškarca i 69 žena), lečenih u toku 2001. godine u Koronarnoj jedinici Zdravstvenog centra Leskovac. Rezultati ispitivanja su pokazali da je bilo statistički značajno manje žena sa akutnim infarktom miokarda starosti ispod 55 godina (p<0.001), dok je značajno veći broj žena u starijem životnom dobu od 65 do 74 godine (p<0.001) u odnosu na muškarce iste starosne grupe. U intervalu od 55 do 64 godine i preko 75 godina života nije postojala statistički značajna razlika u broju obolelih prema polu.
Ključne reči: akutni infarkt miokarda, faktori rizika, pol, godine starosti.

Uvod
    Kardiovaskularna oboljenja sve više postaju krupan zdravstveni problem, tako da smo suočeni sa većom zastupljenošću bolesti srca i krvnih sudova, kao i faktora rizika koji pospešuju njihov nastanak. Među hroničnim bolestima, ove bolesti preko dve decenije zauzimaju vodeće mesto, kako u morbiditetu, tako i mortalitetu stanovništva naše zemlje. Problem postaje sve veći i značajniji jer je ovim bolestima ugroženo stanovništvo u najproduktivnijem radnom i životnom dobu1. Otuda veliki interes za utvrdivanje činilaca, odnosno faktora rizika koji su bitni za nastanak i dalji razvoj koronarne bolesti.
    Epidemiološka istraživanja su utvrdila određene faktore rizika koji su statistički značajno udruženi sa nastankom određenih kardiovaskularnih oboljenja2. Pored hiperlipidemije, hipertenzije, pušenja i šećerne bolesti, faktori rizika su i godine starosti, pol, fizička neaktivnost, gojaznost, porodična opterećenost za kardiovaskularna oboljenja, hemostatski faktori, homocisteinemija, upotreba alkohola i psihološki faktori.

Materijal i metode
    Urađena je retrospektivna analiza 192 bolesnika (123 muškarca i 69 žena) lečenih od akutnog infarka miokarda (AIM) u Koronarnoj jedinici Zdravstvenog centra u Leskovcu, u periodu od 1.1.2001. do 31.12.2001. godine. Bolesnici su razvrstani u starosne grupe i praćena je učestalost AIM određene životne dobi. Za statističku analizu korišćen je H2 test.
Rezultati
    Od ukupnog broja ispitivanih bolesnika, 64% je bilo muškaraca i 36 % žena. Žene su u proseku bile za 7 godina starije od ispitivanih muškaraca (59,92 ± 11,41 godina) prema 66,24 ± 9,1 godina (p<0,001) (grafikon 1). Starosni interval za oba pola je bio približno jednak (od 30-85 godina za muškarce i 44-83 godine za žene).
    Na osnovu izvršene stratifikacije ispitanika oba pola po starosnim intervalima (tabela 1), utvrđeno je da postoji statistički značajno manje žena sa AIM u starosnom dobu ispod 55 godina, a značajno više u starijem dobu (između 65 i 74 godina života) u odnosu na muškarce iste starosne grupe. U intervalu izmedu 55 i 64 godine života i u grupi preko 75 godina nije postojala statistički razlika u broju obolelih. Od 8 žena u podgrupi do 55 godina, tri su bile mlađe od 50 godina. Broj obolelih žena od AIM do 55. godine života bio je znatno manji u odnosu na broj obolelih muškaraca (1/5 obolelih muškaraca).

Grafikon 1. Srednja vrednost godina starosti ispitivanih bolesnika sa AIM (N-192)

Tabela 1. Distribucija frekvencije akutnog infarkta miokarda prema polu i dobnim grupama ispitanika

Diskusija
    AIM je oblik koronarne bolesti srca koji nastaje okluzijom koronarne arterije, što dovodi do ireverzibilne ishemije koja progredira do nekroze miokarda. AIM se karakteriše trajnim oštećenjem, odnosno funkcionalnim i anatomskim gubitkom srčanog tkiva. Uzrok naglog prekida koronarne cirkulacije je, najčešće, komplikovana aterosklerotićna lezija koronarne arterije sa formiranjem tromba i dodatnim spazmom.
    Incidencija koronarnih oboljenja povećava se sa godinama starosti, što je uglavnom posledica povećanja broja i veličine arteriosklerotskih lezija. U starosti je povišen nivo oksidativnih procesa, koji igraju značajnu ulogu u aterogenezi. Posle 55. godine života učestalost koronarnih bolesti se povećava, a od 75. godine žene češće oboljevaju. Tipično je da se simptomatska kardiovaskularna bolest javlja kod muškaraca oko 10 godina ranije nego kod žena, ali se incidencija u žena rapidno povećava sa menopauzom i nedostatkom endogenih estrogena. Pored toga, estrogeni poseduju mnogobrojne potencijalne antiaterogene osobine čiji nedostatak vodi nepovoljnom profilu kardiovaskularnih faktora rizika nakon menopauze3.
Incidencija AIM kod žena do 55-te godine života iznosi 1/3 incidencije kod muškaraca 3. Kod naših ispitanika, incidencija AIM kod žena iznosi 1/5 incidencije kod muškaraca. ^etiri petine fatalnog infarkta miokarda dešava se kod pacijenata starijih od 65 godina4.
    Infarkt je važio za tipičnu bolest muške populacije. Međutim, i pored različitih simptoma srčanog infarkta kod muškaraca i žena, može se zaključiti da je nakon 65. godine života rizik od oboljevanja i kod jednih i kod drugih podjednako veliki, što odgovara rezultatima istraživanja drugih autora5.
 

1. Nedeljković IS, Kanjuh IV, Vukotič RM. Kardiologija. Beograd: Zavod za izdavačku delatnost, 1994.
2. Anderson KM, Wilson WF, Odell M, Kannel WB. An updated coronary risk profile: A statement for health professionals. Circulation 1991; 83:356.
3. Eckardstein A, Schulte H, Assmann G. Abschatzung des Herzinfarktrisikos. Ars Medici Dossier X, 2002.
4. AHA - American Heart Association. Heart and Stroke Facts; 1995 Statistical Supplement. Dallas, 1994.
 

Adresa autora: Dr Ana S. Veličković, Kopaonička 7, 16000 Leskovac, tel: 016/294-967, e-mail: draganvelnaŽptt.yu

povratak na sadržaj